Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Անատոմիա և ֆիզիոլոգիա

Մարմնի հենաշարժական ապարատ

Մարմնի հենաշարժական ապարատ

Մարմնի հենաշարժական ապարատի հենք հանդիսացող կմախքի ոսկրերն իրար միացնող շարակցահյուսվածքային փակեղների և կապանների միջոցով կազմված բազմաթիվ հոդերը բավարար չեն շարժումներ իրականացնելու համար:

 

Դրանց շարժման մեջ դնողը մկաններն են, որոնց որոշակի ուղղվածություն ունեցող մկանաթելերի խրձերի երկու ծայրերն ավարտվում են ամուր ջլերով: Սրանք լինելով հոդից դուրս, սերտաճած են հոդի կազմության մեջ մտնող ոսկրերի ծայրերին և մկանի կծկման ժամանակ հոդի վրայով սահելով, որոշակի շարժում են ապահովում:

 

Դա լավ տեսանելի է նախաբազկի շարժումը պատկերող նկարում (նկ. 1-Ա, Բ): Այստեղ անշարժ բազկոսկրի առաջային երեսի վերին ծայրին ամրացած երկգլխանի ծալիչ մկանի ստորին ծայրը կպած է նախաբազկի ծղիկոսկրին և մկանի կծկման շնորհիվ կատարվել է նախաբազկի առբերում, այսինքն` արմնկային հոդը ծալվել է և կախված նախաբազուկը վեր է բարձրացել: Այդ ընթացքում բազկոսկրի հետին երեսին գտնվող եռագլուխ` տարածիչ մկանը թույլ է, իսկ երբ ինքը` եռագլուխ մկանն է կծկվում, այն հետ է բերում նախաբազուկը` ուղղելով ծալված հոդը: Այս գործողությունն արդեն ուղեկցվում է երկգլխանի ծալիչ մկանի թուլացմամբ:

 

Նկար 1. Նախաբազկի շարժումները

Ա. Կատարվել է նախաբազկի առբերում` արմնկահոդը ծալվել է

 

 

Բ. Կատարվել է նախաբազկի և արմնկահոդի ուղղում

 

Նկար 2. Դաստակիմատներնառբերողուտարածողմկաններըսկիզբենառնումնախաբազկից

Ա. Դաստակի առաջնային` ափը փակող, մատներն աշխատեցնող կարճ ու երկար մկանախմբերը


 

Բ. Դաստակի հետին երեսի` ափը բացող մկաններն են ու մի քանի հոդերի վրայով անցնող մկանաջլերը իրենց շարժումները զսպող կապաններով

 

 

Այսպիսով, շարժում ապահովող յուրաքանչյուր մկան ունի իրեն հակառակ գործողություն կատարողը` անտագոնիստը: Այս իրարամերժ շարժումների իրականացումը կատարվում է մկանների կազմության մեջ մտնող զգացող և ուղեղից եկած շարժման կամ արգելակման հրահանգ հաղորդող նյարդերի միջոցով:

 

Որոշ մկաններ և դրանց ջլերը բավական երկար են և մինչև ծայրային հեռակա ոսկրին հասնելը անցնում են մեկ կամ մի քանի հոդերի վրայով: Երբ մկանը կծկվում է, ճանապարհին այդ երկար ջլերը սահում են դրանց շարժումը զսպող ու ուղղորդող ամուր կապանների տակով: Այդպիսի մկաններ են ձեռքի ափը փակող` բռունցք դարձնող ու բացող (նկ. 2-Ա, Բ), ինչպես նաև ոտքի թաթն ու մատները բարձրացնող և իջեցնող մկանախրձերն` իրենց երկար ջլերով (նկ. 3): Ձեռքի ափն ու մատները շարժող մկանախմբերը, որոնք սկիզբ են առնում նախաբազկից և վերջանում մատների ոսկրերի վրա, պատշաճ վարժանքի միջոցով կարողանում են նրբագույն շարժումներ իրականացնել: Դա առավելապես արտահայտվում է նկարելիս, երաժշտական գործիքների վրա նվագելիս, ասեղնագործելիս և այլն:

 

 Նկար 3. Ոտքի թաթ

 

Մարմնի հենաշարժական ապարատի բարդ շարժումներն իրականացվում են իրար նպաստող և հակազդող մի քանի մկանախմբերի կոորդինացված գործողություններով: Կյանքի ընթացքում ձեռք բերված փորձի և գիտակցության զարգացմանը զուգընթաց, օրգանիզմում մշակվում են արտաքին ակնթարթային բացասական ազդակներից (բարձր և ցածր ջերմություն, ուժեղ լույս, էլեկտրական հոսանք և այլն) խուսափելու, պաշտպանվելու, այսպես կոչված` ակամա պայմանական ռեֆլեքսներ: Դրանց շնորհիվ մարմնի կամայական մկանները կարող են կծկվել ոչ միայն գիտակցված կամ նախորոք մտածված, այլև չգիտակցված ռեֆլեքսի ձևով: Դրանք ակնթարթային պաշտպանական շարժումներ են, որոնց հիմքում ընկած է օրգանիզմի նյարդային համակարգի հիշողությունը, փորձը, որը ձևավորվել է նախկինում ցավի, տհաճության զգացումներ առաջացնող ազդակների հետ առնչվելիս:

 

Օրվա ընթացքում մեզ համար աննկատելիորեն, չգիտակցված` արդեն սովորական դարձած բազմաթիվ բարդ շարժումներ ենք կատարում` կենտրոնական նյարդային համակարգի կոորդինացնող հատկության շնորհիվ: Օրինակ` քայլելիս մարմնի բազմաթիվ մկաններ են մասնակցում, որոնք կատարելով տվյալ պահին անհրաժեշտ, ուժով, ռիթմով, սահունությամբ, համակցված գործողություններ, ապահովում են մարմնի հավասարակշռության և տեղաշարժման ներդաշնակ գործընթացը: 

 

Ակնհայտ է, որ երեխայի համար քայլել սովորելը երկարատև դանդաղ զարգացող, փոխհամակցված գործողությունների յուրացման և մշակման կարիք ունի, իսկ սպորտի տարբեր ձևերին տիրապետելը կամ պարարվեստում շարժումների գեղագիտական արտահայտչականության հմտություններ ձեռք բերելը տարիների ֆիզիկական, հոգեբանական մարզումներ են պահանջում:

 

Կենցաղում, առօրյա աշխատանքում, պատահարների ժամանակ տարբեր վնասվածքների հետևանքով որևէ նյարդի ամբողջականությունը խախտվելիս դադարում է տվյալ մկանի գործունեությունը: Մկանը ենթարկվում է ապաճման (ատրոֆիա), կորցնում է կծկվելու հատկությունը` դառնում անդամալույծ: 

 

Խոշոր նյարդի վնասման դեպքում տեղի է ունենում ամբողջ մարմնամասի անդամալուծում: 

 

Չափահաս մարդու կմախքային մկանները կազմում են նրա մարմնի զանգվածի 40%-ը, իսկ նորածինների և փոքր երեխաներինը` 20-25%-ից ոչ ավելի: 

 

Մկանային համակարգի խնամքը, նրա կոփումը և զարգացումը հասարակության առողջության և կյանքի որակը բարելավող ամենակարևոր գործոններից է; Վաղուց հայտնի «Շարժումը կյանք է» կարգախոսն այսօր ոչ միայն աճող սերնդի, այլ նաև տարեցների համար թերշարժունակությունից խուսափելու միջոցով առողջությունն ու երկարակեցությունն ապահովող կարևոր կենսական խնդիր է: Ճիշտ սնվելու և օրգանիզմի բոլոր օրգանների ակտիվությունն ապահովելու համար ստեղծված հնարավորություններն այսօր շատ են և բազմազան: Ծուլությունն ու հեռուստացույցից հիվանդագին կախվածությունը, գերլարվածություն պահանջող համակարգչի հետ երկարատև աշխատանքն ու գայթակղիչ խաղերով տարվելը, մասնավորապես զարգացող սերնդի համար, արդեն կործանարար չափերի է հասնում: Օրգանիզմի ներդաշնակ զարգացումը պահանջում է ապահովել նաև նրա ֆիզիկական կոփումն ու մարզվածությունը: Սա առողջ ապրելակերպի այբբենական անհրաժեշտություն է, որ գալիս է մարդկային հասարակության անցյալի հազարամյակներից: Դա ներկա և ապագա կյանքի կարևոր գրավականն է:

Հեղինակ. Մարտունի Մուրադյան պրոֆեսոր
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահություն 2.2012 (295)
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Էվոլյուցիայի 6 ապացույց, որոնք պահպանվել են մեր մարմնի վրա. 1in.am
Էվոլյուցիայի 6 ապացույց, որոնք պահպանվել են մեր մարմնի վրա. 1in.am

adme.ru-ն ներկայացնում է էվոլյուցիայի 6 ապացույց, որոնք պահպանվել են մեր մարմնի վրա...

Ահա թե ինչ է լինում, երբ ճտտացնում եք մատերը. mashable.am
Ահա թե ինչ է լինում, երբ ճտտացնում եք մատերը. mashable.am

Մեկ րոպե տևողությամբ հոլովակում ամեն ինչ բացատրվում է: Պարզվում է ոչ մի վտանգ չի սպառնում ձեզ, երբ ճտտացնում եք մատերը...

Օրվա ընթացքում մարդը շնչում է 20 000 անգամ. հետաքրքիր փաստեր մարդկային մարմնի մասին. tert.am
Օրվա ընթացքում մարդը շնչում է 20 000 անգամ. հետաքրքիր փաստեր մարդկային մարմնի մասին. tert.am

Մեզ թվում է, որ լավ գիտենք մեր օրգանիզմն ու դրա պահանջները և օրգանիզմում տեղի ունեցող գործընթացները, սակայն իրականում մարդու մարմինը հաճախ տարակուսանքի մեջ է գցում`...

Թվեր և փաստեր
9 հետաքրքիր փաստ մարդու ոսկրերի մասին. news.am
9 հետաքրքիր փաստ մարդու ոսկրերի մասին. news.am

NEWS.am Medicine-ի խմբագրությունը Ձեր ուշադրությանն է ներկայացնում մարդու ոսկրերի մասին 10 հետաքրքիր...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա
25 հետաքրքիր և քիչ հայտնի տեղեկություն աչքերի մասին. tert.am
25 հետաքրքիր և քիչ հայտնի տեղեկություն աչքերի մասին. tert.am

Մեզնից շատերն անգամ պատկերացում չունեն` որքան յուրատեսակ են աչքերը: Տեսողական օրգանը մի ամբողջական մեխանիզմ է, որը կազմված է միլիարդավոր փոքր դետալներից, որոնք թույլ են տալիս...

Լյարդի հիմնական գործառույթները. news.am
Լյարդի հիմնական գործառույթները. news.am

Մեր օրերում մարդիկ հաճախ մտածում են սրտի հիվանդությունների, խոլեստերինի մակարդակը նվազեցնելու, ճարպակալման եւ այլ խնդիրների մասին՝ մոռացության մատնելով մի շարք կարեւոր օրգան...

Կանխարգելում
​Ինչից է «սագամաշկ» առաջանում. ankakh.com
​Ինչից է «սագամաշկ» առաջանում. ankakh.com

Մարդու մաշկը` բացառությամբ ափերն ու ներբանները, ծածկված է բազմաթիվ մազապարկերով, իսկ յուրաքանչյուր մազապարկում կա մկան, որը բարձրացնում է մազը...

Մաշկաբանություն
10 հետաքրքիր փաստ՝ ոտքերի մասին. med.news.am
10 հետաքրքիր փաստ՝ ոտքերի մասին. med.news.am

Կարծում եք՝ շա՞տ բան գիտեք ձեր ոտքերի մասին: NEWS.am Medicine-ը 10 հետաքրքիր փաստ է հավաքել, որոնց մասին, ամենայն հավանականությամբ, մինչ այժմ տեղյակ չէիք...

Կան արդյո՞ք մարդու օրգանիզմում անպիտանի օրգաններ. med.news.am
Կան արդյո՞ք մարդու օրգանիզմում անպիտանի օրգաններ. med.news.am

Ամեն օր հազարավոր մարդիկ հեռացնում են իրենց իմաստության ատամները, նշագեղձերը ու կույրաղիքը, եւ ցավը մեղմվելուց հետո նրանք վերադառնում են իրենց գործերին...

Ներզատիչ համակարգ
Ներզատիչ համակարգ

Ներզատիչ համակարգը նյարդային համակարգի հետ միասին կարգավորում է մարմնի գործունեությունը։

 

Ներզատիչ համակարգը բաղկացած է ներզատիչ գեղձերից (նկ. 2.13)...

Վառ արտահայտված է ադամախնձոր
Վառ արտահայտված է ադամախնձոր

ՀԱՐՑ: Իմ ընկերոջ մոտ վառ արտահայտված է ադամախնձորը: Ինչի՞ հետ է դա կապված և արդյոք վտանգավոր չէ: Եվ ինչու՞ է այն արտահայտված միայն տղաների մոտ...

Նյարդային համակարգ
Նյարդային համակարգ

Նյարդային համակարգը կարգավորում Է մարմնի գործունեությունը։ Նյարդային համակարգն ապահովում Է մարմնի և արտաքին միջավայրի կապը։ Մարմնի բոլոր ռեակցիաները՝ արտաքին աշխարհից ստացվող գրգիռների նկատմամբ, պայմանավորվում են նյարդային համակարգի...

Զարմանալին մարդու գլխուղեղի վերաբերյալ
Զարմանալին մարդու գլխուղեղի վերաբերյալ

Գլխուղեղային նյութ: Իր ողջ պատմության ընթացքում մարդկությունն ուղեղն ուսումնասիրելիս լուրջ բարդությունների հետ է ընդհարվել: Եվ հին եգիպտացիները, և առաջին փիլիսոփաները, ինչպիսին Արիստոտելն էր, թերագնահատել են...

Նյարդաբանություն Առողջապահության լրատու 12-13.2012
Մարդկային ճարտարագիտության գլուխգործոց` ոսկոր
Մարդկային ճարտարագիտության գլուխգործոց` ոսկոր

Անկասկած, ճնշմանը դիմանալու զարմանալի հատկության շնորհիվ, իրավամբ, ոսկորը մարդկային ճարտարագիտության գլուխգործոց է: Մարդու կմախքը բաղկացած է 206 ոսկրերից և 68 հոդերից...

Առողջապահության լրատու 8-9.2012

Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ