Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Հիշարժան տարեթվեր

Մար­տի 21­-ը` Դաու­նի հա­մախ­տա­նիշ ու­նե­ցող մար­դու մի­ջազ­գային օր

Մար­տի 21­-ը` Դաու­նի հա­մախ­տա­նիշ ու­նե­ցող մար­դու մի­ջազ­գային օր

­Մար­տի 21­-ին նշ­վում է Դաու­ն հա­մախ­տա­նիշ ու­նե­ցող մար­դու մի­ջազ­գային օրը (World Down Syndrome Day): Այդ տա­րե­թիվն օրա­ցույ­ցի մեջ մտել է 2006 թ.: Նա­խա­ձեռ­նու­թյունն այդ թե­մային նվիր­ված 6-րդ սիմ­պո­զիու­մի մաս­նա­կից­նե­րինն է: Ռու­սաս­տա­նում Դաու­ն հա­մախ­տա­նի­շով մար­դու օրն առա­ջին ան­գամ նշել են 2011 թ.:


­Մար­տի 21­-ը պա­տա­հա­կան չի ընտր­վել. դա հենց Դաու­ն հա­մախ­տա­նի­շի խորհր­դան­շա­կան թիվն է։ Այդ հի­վան­դու­թյամբ տառապող մար­դու քրո­մո­սոմ­նե­րի 21-րդ զույ­գը կազմ­ված է ոչ թե 2, այլ 3 քրո­մո­սոմ­նե­րից («ա­րի­սո­միա»): «Օ­րա­ցույ­ցի լեզ­վով» թարգ­մա­նու­թյան մեջ ստաց­վել է եր­րորդ ամս­վա (մարտ) 21-րդ ամ­սա­թի­վը։­


Անգ­լիացի բժիշկ Ջոն Լենգ­դոն Դաու­նը (John Langdon Down, 1828 թ. նոյեմ­բե­րի 18 - 1896 թ. հոկ­տեմ­բե­րի 7) 1862 թ. առա­ջինն է նկա­րագ­րել հա­մախ­տա­նի­շը, որի ար­դյուն­քում ան­վա­նել են իր անու­նով և ներ­կա­յաց­րել որ­պես հո­գե­կան հի­վան­դու­թյան ձև: 1959 թ. բնա­ծին հա­մախ­տա­նի­շի և քրո­մո­սոմ­նե­րի թվի միջև կա­պը հայտնաբե­րել է ֆրան­սիացի գե­նե­տիկ Ժե­րոմ Լե­ժե­նը (J’r’me Lejeune, 1926 թ. հու­նի­սի 13 - 1994 թ. ապ­րի­լի 3):


Հայտ­նա­բե­րողն այդ հա­մախ­տա­նիշն ան­վա­նել է «մոն­ղո­լիզմ», որի պատ­ճա­ռը հի­վան­դի մոն­ղո­լոիդ ռա­սայի ներ­կա­յա­ցուց­չին հի­շեց­նող դեմքն է: Առող­ջա­պա­հու­թյան հա­մաշ­խար­հային կազ­մա­կեր­պու­թյունն այդ ան­վա­նու­մը չե­ղյալ է հա­յտարարել` 1965 թ. Մոն­ղո­լիայի մաս­նա­գետ­նե­րի դի­մու­մից հե­տո:


Հ­նա­րա­վոր է, որ հա­մախ­տա­նի­շի ներ­կայիս ան­վա­նու­մը փոխ­վի մեկ ու­րիշ ան­վամբ: ԱՄՆ­-ի Առող­ջա­պա­հու­թյան ազ­գային ինս­տի­տուտն ար­դեն հանձ­նա­րա­րել է վե­րաց­նել հա­մախ­տա­նի­շի ան­վան­ման սե­ռա­կան հո­լով­ման ձևը՝ փաս­տե­լով հանձ­նա­րա­րա­կա­նի հրա­տա­պու­թյու­նը նրա­նով, որ բժիշկ Դաունն այդ խան­գար­մամբ չէր տա­ռա­պում:


Դաու­ն հա­մախ­տա­նի­շը բնու­թագր­վում է ֆի­զիոլո­գիական յու­րա­հատ­կու­թյուն­նե­րի ընդ­հան­րա­կան դրս­ևոր­մամբ` «տա­փակ դեմք», պա­րա­նո­ցի շր­ջա­նում մաշ­կային ծալ­քեր, հի­պեր­շար­ժու­նակ հո­դեր, մկա­նային հի­պո­տո­նիա և այլն: Դաու­ն հի­վան­դու­թյան հա­մար բնո­րոշ են հո­գե­կան խան­գա­րում­նե­րը։ Նկատ­վում է թու­լամ­տու­թյուն (օ­լի­գոֆ­րե­նիա)։ Խիստ թեր­զար­գա­ցած են ոչ միայն բա­նա­կա­նու­թյու­նը, այլև հո­գե­կան ֆունկ­ցիանե­րը՝ ըն­կա­լու­մը, ու­շադ­րու­թյու­նը, հի­շո­ղու­թյու­նը, խո­սե­լը։ Հի­վանդ­նե­րին ան­հա­սա­նե­լի են վե­րա­ցա­կան դա­տո­ղու­թյուն­նե­րը։ Խո­սակ­ցա­կան բա­ռա­պա­շա­րը սահ­մա­նա­փակ է, աղ­քա­տիկ, առո­գա­նու­թյու­նը՝ թե­րու­թյուն­նե­րով։ Բնո­րոշ է ըն­դօ­րի­նա­կու­մը, նկատ­վում է տրա­մադ­րու­թյան ան­կա­յու­նու­թյուն, լա­ցի կամ գեր­հու­զա­կան բռն­կում­ներ։ Դաու­ն հի­վան­դու­թյամբ երե­խա­նե­րը շատ կապ­ված են հա­րա­զատ­նե­րի հետ։ Որ­պես կա­նոն, Դաու­ն հի­վան­դու­թյամբ տա­ռա­պող երե­խա­նե­րը սո­վո­րում են հա­տուկ դպ­րոց­նե­րում։


Չ­նա­յած այդ երե­խա­նե­րի սո­վո­րե­լու ան­կա­րո­ղու­թյան վե­րա­բե­րյալ տա­րած­ված կար­ծի­քին, նրանք ամ­բող­ջա­պես կա­րող են յու­րաց­նել ինչ­պես իրենց հան­դեպ խնամ­քի հմ­տու­թյուն­նե­րը, այն­պես էլ ավե­լի բարդ գոր­ծո­ղու­թյուն­ներ: Մոսկ­վա­յում ան­գամ գո­յու­թյուն ու­նի աշ­խար­հում միակ թատ­րո­նը, որ­տեղ բո­լոր մար­դիկ ու­նեն Դաու­ն հա­մախ­տա­նիշ: Խում­բը, որը կոչ­վում է «Բա­րե­հո­գի­ներ», հա­ջո­ղու­թյամբ կազ­մա­կեր­պում է հյու­րա­խա­ղեր` լի սրահ­նե­րով:

Սկզբնաղբյուր. calend.ru
Լուսանկարը. cdss.ca
Թարգմանությունը. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Հունիսի 26-ը՝ Թմրանյութերի կիրառման և դրանց անօրինական շրջանառության դեմ պայքարի միջազգային օր
Հունիսի 26-ը՝ Թմրանյութերի կիրառման և դրանց անօրինական շրջանառության դեմ պայքարի միջազգային օր

1987 թ. ՄԱԿ Գլխավոր Ասամբլեան որոշեց հունիսի 26-ը նշել որպես Թմրանյութերի կիրառման և դրանց անօրինական շրջանառության դեմ պայքարի միջազգային օր...

Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
Հունիսի 26-ը՝ Կտտանքների զոհերին աջակցելու միջազգային օր
Հունիսի 26-ը՝ Կտտանքների զոհերին աջակցելու միջազգային օր

1997 թ., Տնտեսական և սոցիալական խորհրդի առաջարկով, ՄԱԿ Գլխավոր Ասամբլեան հունիսի 26-ը հայտարարեց Կտտանքների զոհերին աջակցելու միջազգային օր (International Day in Support of Victims of Torture)...

Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
Հունիսի 20-ը՝ Փախստականների համաշխարհային օր
Հունիսի 20-ը՝ Փախստականների համաշխարհային օր

Ամեն տարի հունիսի 20-ին փախստականները և հարկադրված փախստականները նշում են իրենց տխուր օրը՝ Փախստականների համաշխարհային օրը  (World Refugee Day), որը հաստատվել էր...

Հունիսի 14-ը Արյան դոնորի միջազգային օրն է
Հունիսի 14-ը Արյան դոնորի միջազգային օրն է

2005թ. Ժնևում կայացած Առողջապահության համաշխարհային ասամբլեայի սեսիայում հունիսի 14-ը հաստատվեց որպես Արյան դոնորի համաշխարհային օր` ի պատիվ 1868թ. այդ օրը ծնված ավստրիացի բժիշկ...

Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
Հունիսի 12-ը երեխաների՝ աշխատելուն դեմ պայքարի համաշխարհային օրն է
Հունիսի 12-ը երեխաների՝ աշխատելուն դեմ պայքարի համաշխարհային օրն է

Երեխաների` աշխատելուն դեմ պայքարի համաշխարհային օրը (World Day Against Child Labour) սահմանվել է Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության կողմից և ամեն տարի նշվում է հունիսի 12-ին: Օրացույցում նոր օր մտցնելու...

Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
Հունիսի 4-ը Ագրեսիայի զոհ անմեղ երեխաների միջազգային օրն է
Հունիսի 4-ը Ագրեսիայի զոհ անմեղ երեխաների միջազգային օրն է

«Իսրաելի ագրեսիայի ակտերի զոհեր հանդիսացող պաղեստինցի և լիվիացի անմեղ երեխաների մեծ քանակից ցնցված» ՄԱԿ Գլխավոր Ասամբլեան 1982 թ. օգոստոսի 19-ին Պաղեստինի մասին իր արտակարգ...

Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
Հունիսի 2-ը Առողջ սնվելու օրն է. սկսեք ձեր կատարելության ուղին
Հունիսի 2-ը Առողջ սնվելու օրն է. սկսեք ձեր կատարելության ուղին

Այսօր` հունիսի 2-ին, Առողջ սնվելու օրն է: Այս տոնը դեռ պաշտոնական չէ, այն նախաձեռնել են նիհարողների համար սոցիալական ցանցի մասնակիցների մի խումբ...

Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
Մայիսի 31-ը` Առանց ծխախոտի միջազգային օր
Մայիսի 31-ը`  Առանց ծխախոտի միջազգային օր

1988 թվականին Առողջապահութհան միջազգային կազմակերպությունը մայիսի 31-ը հայտատարեց առանց ծխախոտի միջազգայի օր: Միջազգային հանրության առաջ խնդիր էր դրվել հասնել այն բանին, որ XXI դարում ծխախոտի...

Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
Մայիսի 29-ը Առողջ մարսողության համաշխարհային օրն է. med.news.am
Մայիսի 29-ը Առողջ մարսողության համաշխարհային օրն է. med.news.am

Մայիսի 29-ը առողջ մարսողության համաշխարհային օրն է (World Digestive Health Day), որը սահմանվել է համաշխարհային աղեստամոքսային կազմակերպության նախաձեռնությամբ (World Gastroenterology Organisation, WGO)...

Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
29-ը մայիսի` ՄԱԿ խաղաղապահների միջազգային օր
29-ը մայիսի` ՄԱԿ խաղաղապահների միջազգային օր

2002 թվականին ՄԱԿ գլխավոր ասամբլեան մայիսի 29-ը հայտարարեց խաղաղապահների միջազգային օր: Այս օրը կոչված է արժանին տալու ամբողջ աշխարհում ծառայող խաղաղապահների ինքնանվիրմանը...

Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
Մայիսի 28-ը Հայաստանի Առաջին Հանրապետության օրն է
Մայիսի 28-ը Հայաստանի Առաջին Հանրապետության օրն է

Ամեն տարի մայիսի 28-ին Հայաստանի բնակիչները Առաջին Հանրապետության օրն են նշում: Այս տոնի երկրորդ անունը Ինքնիշխանության վերականգնման օր է: 1918 թ. մայիսի 28-ին ավելի քան վեց դար տարբեր նվաճողների...

Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
Մայիսի 27-ը Ցրված սկլերոզի դեմ պայքարի համաշխարհային օրն է
Մայիսի 27-ը  Ցրված սկլերոզի դեմ պայքարի համաշխարհային օրն է

Մայիսի 27-ը Ցրված սկլերոզի դեմ պայքարի համաշխարհային օրն է, որը նշվում է ցրված սկլերոզի ընկերությունների Միջազգային ֆեդերացիայի նախաձեռնությամբ...

Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
22 մայիսի` Կենսաբանական բազմազանության միջազգային օր
22 մայիսի`  Կենսաբանական բազմազանության միջազգային օր

2001 թվականից սկսած մայիսի 22-ը նշվում է, որպես կենսաբանական բազմազանության միջազգային օր: Այս օրը հռչակվել է ՄԱԿ Գլխավոր Ասամբլեյի կոմից 1995 թվականին`1994թ. տեղի ունեցած Կենսաբանական բազմազանության Կոնվեցիայի...

Հրատապ թեմա Աշխարհում Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
Մայիսի 17-ը` Հոմոֆոբիայի դեմ պայքարի միջազգային օր:
Մայիսի 17-ը` Հոմոֆոբիայի դեմ պայքարի միջազգային օր:

Հոմոֆոբիա տերմինն առաջացել է հունարեն homо- միանման և  phоbos- վախ բառերից: Այս տերմինը շրջանառության մեջ է դրվել 1972 թ.: Մինչ այդ երևույթը, որն այսօր կոչվում է հոմոֆոբիա, հասարակական նորմա էր...

Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
Մայիսի 16-ը` ՁԻԱՀ զոհերի հիշատակի համաշխարհային օր
Մայիսի 16-ը` ՁԻԱՀ զոհերի հիշատակի համաշխարհային օր

Յուրաքանչյուր տարի, մայիս ամսվա երրորդ կիրակի օրն ընդունված է հիշել այն մարդկանց, որոնք մահացել են ՁԻԱՀ-ից: Սա արվում է ՁԻԱՀ-ով հիվանդ և ՄԻԱՎ վարակակիր մարդկանց խնդիրների վրա միջազգային հանրության ուշադրությունը գրավելու և այս հիվանդության հետագա...

Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ

Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ