Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Նարկոլոգիա և տոքսիկոլոգիա

Թմրամոլության դեմ պայքարն անվերջ թեմա է...Թմրանյութերը տարեկան սպանում են մոտ 200 000 մարդու:

Թմրամոլության դեմ պայքարն անվերջ թեմա է...Թմրանյութերը տարեկան սպանում են մոտ 200 000 մարդու:

1987 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան որոշում է ընդունել հունիսի 26-ը նշել որպես Թմրամիջոցների օգտագործման և դրանց ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարի միջազագային օր :

 

Նույն տարի, միջազգային կոնֆերանսիառաջարկությունների հիման վրա, հաստատվել է թմրանյութերի չարաշահման դեմ պայքարի հետագա գործունեության համապարփակ ծրագիրը: 

 

Թմրամիջոցների շրջանառության վերահսկման փորձն ունի ավելի քան 100 տարվա պատմություն: Դեռևս 1909 թվականին Շանհայի, այսպես կոչված, «Ափիոնի հանձնաժողովիե մասնակիցները, որի աշխատանքներում ընդգրկված էր 13 երկիր, փորձել են ասիական երկրներից թմրանյութերի ներմուծման ուղիների սահմանափակումներ գտնել: Եվ այսօր` ավելի քան մեկ դար անց, իրավապահ մարմինները, ցավոք սրտի, դեռևս հեռու են այս խնդրի լուծումից: 

 

Ամեն տարի ամբողջ աշխարհում շուրջ 210 միլիոն մարդ օգտագործում է արգելված թմրամիջոցներ, նրանցից գրեթե 200.000-ը մահանում է: Թմրամիջոցների օգտագործումը լրջագույն ռիսկ է վարակիչ հիվանդությունների տարծման առումով: 

 

 Թմրամիջոցների օգտագործումը և դրանց ապօրինի շրջանառությունը վտանգ են ներկայացնում ոչ միայն բնակչության առողջական վիճակի, այլև համընդհանուր կայունության և սոցիալ-տնտեսական զարգացման համար: 

 

 Թմրամիջոցների կիրառման կանխարգելիչ միջոցառումները, բուժմանն ու խնամքին առնչվող խնդիրները, հնարավոր է իրականցնել քաղաքացիական հասարակության առաջատար կազմակերպությունների հետ համատեղ` ռազմավարական մոտեցումներ մշակելով, որի հիմքը պետք է հանդիսանա հասարակությունը, դրանով իսկ մարդուն դարձնելով այդ նախաձեռնության հիմնական թիրախը:

 

 Թմրամոլների թիվը 2050-ին կավելանա 25%-ով` հիմնականում զարգացող երկրների արագ ավելացող քաղաքային բնակչության հաշվին: Այս մասին ասվում է ՄԱԿ-ի հերթական հաշվետվության մեջ:

 

Ինչպես հաղորդում է The Sydney Morning Herald-ը, ՄԱԿ-ի փորձագետները կանխատեսում են նաեւ թմրամոլ կանանց թվի ավելացում:

 

Նշվում է, որ կոկաինի եւ հերոինի գործածումը ողջ աշխարհում նվազում է, իսկ կանեփը չի պատրաստվում առաջատարի դիրքերը զիջել ողջ աշխարհում: Ինչ վերաբերում է  սինթեթիկ թմրամիջոցներին եւ դեղորայքային պատրաստուկներին, մարդիկ ավելի շատ կդիմեն  դրանց: Հատկապես դա վերաբերում է Ավստրալիային եւ ԱՄՆ-ին:

 

Մոտ 230 մլն մարդու շրջանում հետազոտությունը ցույց է տվել, որ 2010թ.-ին յուրաքանչյուր  քսանը թմրանյութեր է օգտագործել: 

 

Աշխարհում կա մոտ 27 մլն քրոնիկ թմրամոլ: Միաժամանակ 2010-2011թթ. Աֆղանստանում ավելացել է օփիումի արտադրությունը  61%-ով: Ընդհանուր առմամբ  աշխարհում, անցած տարվա  տվյալներով,  արտադրվում է 7000 տոննա օփիում: Հերոին օգտագործող թմարմոլների 70%-ը բնակվում է Աֆրիկայում եւ Ասիայում:

 

Այսօր մեր երկրում գործում է «Հայաստանի Հանրապետությունում թմրամոլության և թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարի» 2010-2012թթ. ազգային ծրագիրը: 

 

Ազգային ծրագրի և Հայաստանում թմրամիջոցների օգտագործման ու դրանց ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարի մասին խնդրեցինք ներկայացնել ՀՀ ԱՆ «ՀԲԿ» ՓԲԸ Նարկոլոգիական կլինիկայի ղեկավար, Առողջապահության նախարարության գլխավոր մասնագետ Պետրոս Սեմերջյանին:

 

–   «Հայաստանի Հանրապետությում թմրամոլության և թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարի» 2010-2012թթ. ազգային ծրագիրը Հանրապետության նախագահի կարգադրությունն է թմրամոլության և թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարն ուժեղացնելու վերաբերյալ: ՀՀ կառավարության որոշմամբ կազմվել է ժամանակացույց, ըստ որի, հետևողականորեն իրականացվում են ծրագրում ներառված միջոցառումները: Ինչի ազգային ծրագիր, ինչի նախագահի կարգադրություն, որովհետև թմրամոլության դեմ պայքարը հնարավոր չէ իրականացնել մեկ գերատեսչության ուժերով: Խնդիրը լինելով բազմապրոֆիլ, պահանջում է բոլոր գերատեսչությունների համատեղ, համակարգված պայքար, յուրաքանչյուրը կատարելով իր գործառութային պարտականությունները: Իհարկե, ծրագրի մի մեծ հատված Առողջապահության նախարարության ուսերին են, քանի որ նախարարությունը, լինելով առաջատար գերատեսչություններից մեկը, մեծ դեր ունի թմրամոլության դեմ պայքարում տարբեր ուղղություններով` դա հիվանդներին բուժօգնություն ցուցաբերումն է, օգնելով նրանց ազատվել այդ  ծանր հիվանդությունից, մյուս խնդիրն այն է, որ նախարարությունը պետք է շատ խիստ հսկողություն սահմանի իր մոտ եղած օրինական թմրամիջոցների շրջանառության վրա` թույլ չտալու համար հոսք դեպի ապօրինի շրջանառություն: Չէ որ առողջապահությունում ցավային համախտանիշները մեղմելու, ինֆարկտների, կոտրվածքների, բոլոր շոկային վիճակների ժամանակ օգտագործում ենք բազմաթիվ դեղամիջոցներ, որոնք պարունակում են թմրամիջոցներ:

 

–   Նախկինում թմրամիջոցների օգտագործումը հանցագործություն էր…

 

–   Այսօր թմրամիջոցների օգտագործումը չի հետապնդվում քրեօրեն, այն հետապնդվում է վարչական մեխանիզմներով և օրենսդրությամբ` նախատեսված տուգանքներ կիրառելով: Պարտադիր բուժումը Հայաստանում իրականացվում է միայն դատարանի որոշմամբ, քանի որ պարտադիր բուժումը զուգորդվում է քրեական հանցագործության հետ: Ամեն մի թմրամոլ ցանկություն պետք է ունենա բուժվելու և դիմի կամավոր բուժման: Մեզ մոտ այսօր կամավոր բուժվում են տարեկան մոտ 300 հոգի:

 

–   Իսկ ինչպիսի՞ն է Հայաստանում թմրամոլության տարածման վիճակագրությունը:

 

–   Աճ է նկատվում, թմրամոլության բավական արագ աճ է գրանցվում, մոտ 50% ամեն տարի, հիմնականում միջին տարիքի անձանց մոտ: Ցավոք, դեռահասների հաշվառում չունենք, չնայած թմրամոլ են դառնում դեռահաս տարիքում: Գրեթե բոլոր հարցվողները նշում են, որ սկսել են օգտագործել դեռահաս հասակում: Սակայն, այդ տարիքում նրանք չեն ընկնում առողջապահության համակարգի տեսադաշտ, քանի որ անցնում է մի որոշ ժամանակ նոր միայն նրանց մոտ ի հայտ են գալիս առողջական, սոցիալական խնդիրներ և այդ դեպքում միայն նրանք վերցվում են հաշվառման: 

 

–   Ըստ վիճակագրության, եթե համեմատենք Հայաստանում թմրամոլների աճի ցուցանիշը միջազգային ցուցանիշների հետ, ինչպիսին է մեզ մոտ վիճակը:

 

–   Կասեի բարվոք է, տոկոսային հարաբերությամբ նույնպես, բայց դա ոչինչ չի նշանակում, դա ուղղակի համեմատություն է աշխարհի և մեր հարևանների հետ: Մենք էլ ունենք թմրամոլության խնդիր, թմրամոլների թվի ավելացման խնդիր, ուղղակի վիճակագրական տվյալներով մեզ մոտ ավելի քիչ է և´ բացարձակ թվով, և´ տոկոսային հարաբերությամբ: Ինչպես ամբողջ աշխարհում, մեզ մոտ էլ թմրամոլությունն ավելի տարածված է քաղաքներում, քան մարզերում:

 

–   Իրավապահ մարմինների հետ կլինիկան համագործակցո՞ւմ է:

 

–   Համագործակցելը հարաբերական հասկացություն է: Մեր մասով` այո: Ոստիկանությունը մեզ է ուղղորդում հիվանդներ, ովքեր կամավոր բուժվելու ցանկություն են հայտնել: Մեզ մոտ գալիս են ոչ միայն ոստիկանության ուղղորդմամբ, այլև հարազատների կամ ինքնակամ, սեփական նախաձեռնությամբ, ի վերջո հիվանդն իր համաձայնությամբ է բուժումն ստանում: Բուժումը մեզ մոտ կամավոր է և անվճար: Լինում են դեպքեր, որ անձը երկար տարիներ օգտագործել է թմրամիջոց և չի կարողանում հրաժարվել, չնայած ցանկությունը մեծ է, նա մեր քաղաքացին է և մենք պետք է նրան օգնենք: Այդ դեպքում կան հատուկ բուժական մեթոդներ` փոխարինող բուժում: Պետությունն այդ մարդկանց հատկացնում է նույնպես թմրամիջոց: Երբ թմրամոլն օգտագործում է տնային պայմաններում, ոչ մանրէազերծ թմրամիջոցներ, նա վտանգված է տարբեր հիվանդություններ ձեռք բերելու առումով, այդ թվում ՄԻԱՎ, հեպատիտ C: Թմրամիջոց ձեռք բերելու համար նա կատարում է հանցագործություն` մասնակցելով անօրինական շրջանառությանը, զարթուղի ճանապարհներով հայթայթում թմրամիջոց, գումարներ  ծախսում և, բնականաբար, ոչ մի կերպ չի մասնակցում սոցիալական կյանքին: 

 

Ամբողջ աշխարհում, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետությունում գործում են ծրագրեր, որոնք օգնում են անձին վերադառնալու նորմալ կյանք: Մարդուն ուղղակի տալիս են կոճակի ձևով թմրամիջոց: Դրանով մի քանի հարց է լուծվում, կանխվում են և´ ինֆեկցիոն հիվանդությունների տարածումը, և´ մարդը վերահսկելի է լինում պետության կողմից, և´ նա իմանալով, որ ունի իր ամենօրյա չափաբաժինը վերադառնում է սոցիալական կյանք, վերականգնվում է ընտանիքը, աշխատանքի է ընդունվում: Հաբերը պատրաստվում են լավագույն գործարաններում, առողջությանը չի վնասում, դրանք անվճար են և ընդունվում են ամբողջ կյանքում: Մենք ունենք նման հաբեր ստացող 157 թմրամոլ: Հաբերը մեզ է հատկացնում Գլոբալ հիմնադրամն անվճար և խիստ հսկողության տակ:

 

–   Հայաստանում գրանցված թմրամոլները քանի՞սն են :

 

–   Հունվարի 1-ի դրությամբ գրանցված են 3893-ը, այդ թվում 32 կին, սա պաշտոնական տվյալ է, իսկ ընդհանրապես 12700-ն են: Անցկացվել է հատուկ հետազոտություն, որն իրականացրել են մեր փորձագետները միջազգային փորձագետների հետ համատեղ: Այդ հետազոտությունը գիտականորեն հիմնավորված է և ամեն երկիր 2 տարին մեկ անցկացնում է նման հետազոտություն թմրամոլների իրական թիվը ճշտելու համար: Սա մեր իրական թիվն է և շատ կարևոր է այն իմանալ հետագա բժշկական և կանխարգելիչ միջոցառումները պլանավորելու համար: Իմ ասած թիվը վերաբերում է ներերակային թմրամոլներին: Իսկ կանեփ/ափիոն օգտագործող թմրամոլները մոտ 20000-ն են, ովքեր նույնպես խնդրահարույց են երկրի համար: Ամեն տարի իրավական մարմիններն անցկացնում են կանեփ-կակաչ օպերացիաներ, որոնց նպատակն է հայտնաբերել և ոչնչացնել նման ցանքերը: Ինչպես բոլոր թմրամիջոցները, կանեփը ևս թույն է, ախտահարում է բոլոր օրգանները, հիմնականում, գլուխը, լյարդը, սիրտը: 

 

Թմրամոլության դեմ պայքարն անվերջ թեմա է: Ազգային ծրագիրը 2 տարվա է, այս տարի ավարտվում է, սակայն այն շարունակական է, զեկույցներից, ճշգրտումներից հայտնի կլինի, թե հետագայում ինչ ճանապարհով հաղթահարենք և, եթե հնարավոր է, վերացնենք այս վնասակար արատը: 

 

Իմ խորհուրդն է ազգաբնակչությանը, զերծ մնալ թմրամիջոցներ օգտագործելուց, որը կործանարար է և´ իրեն օգտագործողի համար, և´ իր զավակների, չէ որ մշտապես թունավոր նյութեր օգտագործելով սերունդն էլ առողջ լինել չի կարող:

 

Մեծ է ընտանիքի, դպրոցի դերը այս հարցում, չէ որ այդ հակումն սկսվում է դեռահաս տարիքից, հարկ է մշտական ուշադրության կենտրոնում պահել անչափահասներին: Մենք հատուկ հուշաթերթիկ ենք տպագրել ծնողների և մանկավարժների համար, որտեղ նշված են հիմնական ախտանիշները, որոնցով կարելի է հասկանալ, որ երեխան թմրամիջոց է օգտագործում և ուշադիր լինեն և ինչ անել երեխային թմրամոլության որոգայթներից փրկելու համար:  

 

Պարոն Սեմերջյան շնորհակալություն համապարփակ զրույցի համար: Ցանկանք, որ ինչպես ընտանիքը, այնպես դպրոցն ավելի մեծ ուշադրություն դարձնեն դեռահասների վարքագծին հետագա վնասակար սովորություններից զերծ պահելու համար:

Հեղինակ. Աիդա Հովնանյան
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահության լրատու 10-11.2012
Աղբյուր. med-practic.com
Լուսանկարը. omsk-centr.ru
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Բոտուլիզմ, սնկային և սպիրտային թունավորումներ. հարցերին պատասխանում է թունաբան Միքայել Գաբրիելյանը. armeniamedicalcenter.am
Բոտուլիզմ, սնկային և սպիրտային թունավորումներ. հարցերին պատասխանում է թունաբան Միքայել Գաբրիելյանը. armeniamedicalcenter.am

Օրգանիզմի թունավորումների առաջացման պատճառները բազմաթիվ են՝ սննդային, ալկոհոլային, սնկային, բոտուլիզմ, շարքը կարելի է անվերջ թվել: «Արմենիա» ԲԿ բժիշկ-թունաբան, ՀՀ ԱՆ գլխավոր մասնագետ Միքայել Գաբրիելյանի հետ...

Բժշկի ընդունարանում
Էպշտեյն-Բարի վիրուսը որպես հոգնածության պատճառ
Էպշտեյն-Բարի վիրուսը որպես հոգնածության պատճառ

Այս հիվանդության հարուցիչն այնքանով է տարածված, որքանով քիչ է ուսումնասիրված Էպշտեյն-Բարի վիրուսը կամ հերպեսի վիրուսի 4-րդ տեսակը: Ինչպես հաստատում են մասնագետները...

Վարակաբանություն Առողջապահության լրատու 16-17.2012
Սննդային թունավորումներ
Սննդային թունավորումներ

Որոշ թույներ մարդու մարմին ներթափանցում են սննդի հետ։ Սննդային թունավորումներն իրենց հերթին բաժանվում են երկու տեսակի՝ մանրէային և քիմիական թունավորումներ...

Առաջին նախաբժշկական օգնություն
Միջատների խայթոցի դեմ
Միջատների  խայթոցի դեմ

Ամռան ամենատճաճ երևույթներից մեկը մոծակների խայթոցն է: Սակայն, եթե մոծակների դեմ հնարավոր է հատուկ սարքերի միջոցով պայքարել, ապա մեղուների ու կրետների խայթոցից խուսափելն ավելի բարդ է...

Առաջին նախաբժշկական օգնություն Առողջապահության լրատու 10-11.2012
Սնկային թունավորումներ. Ի՞նչ անել
Սնկային թունավորումներ. Ի՞նչ անել

ԱԻՆ-ից հայտնում են ու կոչ անում բնակիչներին գնումներ չկատարել փողոցային առևտրի կետերից` փոխարենն օգտվելով անասնաբուժական և սանիտարական ծառայություն ունեցող շուկաներից ու խանութներից...

Առաջին նախաբժշկական օգնություն
Սննդային թունավորումներն աղտոտված մթերքի արդյունք են
Սննդային թունավորումներն աղտոտված մթերքի արդյունք են

Սննդային թունավորումներն առաջանում են սննդի հետ աղիների մեջ թունավոր նյութերի կամ մանրէների թափանցմամբ: Հաճախ սննդային թունավորումների հանգեցնում են ստաֆիլակոկն ու աղիքային ցուպիկը...

Առողջապահության լրատու 8-9.2012
Քրոնիկական հոգնածության համախտանիշ
Քրոնիկական հոգնածության համախտանիշ

Քրոնիկական հոգնածության համախտանիշը միայն աշխատամոլների մոտ չէ, որ լինում է: Եվ, ընդհանրապես, սովորական հոգնածության հետ այն ընդհանրապես կապ չունի: Բժիշկները որոնում են քրոնիկական հոգնածության...

Հոգեկան առողջություն Ես Առողջապահության լրատու 6-7.2012
Օձի խայթոցից տարեկան 30 հազար մարդ է մահանում
Օձի խայթոցից տարեկան 30 հազար մարդ է մահանում

Գրեթե ամեն օր արտակարգ իրավիճակների նախարարության պաշտոնական կայքում տեղադրվում են օձի խայթելու դեպքերի վերաբերյալ հաղորդագրություններ: Առողջապահության նախարարի մամուլի քարտուղար Շուշան Հունանյանը...

Հրատապ թեմա Աշխարհում
Ինչպե՞ս զերծ մնալ ամանորյա թունավորումներից
Ինչպե՞ս զերծ մնալ ամանորյա թունավորումներից

Շուկայում վաճառված սատկած ձիու մսի օգտագործման հետևանքով «Նորք» ինֆեկցիոն հինանդանոց դիմողներ չեն եղել: Այս մասին Panorama.am-ի թղթակցի հետ զրույցում հայտնեց հանրապետության գլխավոր վարակաբան, հիվանդանոցի տնօրեն Արա Ասոյանը...

Հրատապ թեմա Հայաստանում ԼՈՒՐԵՐ: Կանխարգելում և բուժում տանը
Հայկական իժի (Vipera raddei) կծելու դեպք

Դեպքը կատարվել է փորձառու սողունաբանի` տողերի հեղինակի հետ, ուստի նկարագրությունների հավաստիությունը հեռու է վախի հետ կապված չափազանցված լինելուց...

Կլինիկական դեպքեր Առողջապահություն 2.2010
Մեթադոնային փոխարինող բուժումը` արդեն Հայաստանում

Պատմական ակնարկ

Որպես ցավազրկող միջոց, մեթադոնը հայտնագործել են գերմանացի գիտնականներ Բոկմյուլը և Էրխարտը, Գերմանիայում, երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին...

Առողջապահություն 1.2010
Ինչ են անում օձերը ձմռանը
Ինչ են անում օձերը ձմռանը

Հավանաբար դժվար է նշել կենդանիների մի այնպիսի խումբ, որը առաջացնի այնպիսի զգուշավորություն ու զգաստացնող հետաքրքրություն և վախի զգացում, ինչպիսին օձերն են...

Թվեր և փաստեր Առողջապահություն 4.2009
Ի՞նչ է բոտուլիզմը
Ի՞նչ է բոտուլիզմը

Բոտուլիզմի մասին շատ ենք կարդացել, բայց մեկ անգամ եւս որոշեցինք անդրադառնալ` տեսնելով մեր տնային տնտեսուհիների սեզոնային ակտիվ եռուզեռը պահածոներ պատրաստելու գործում...

Սնունդը և առողջությունը
Քրոնիկ հոգնածության համախտանիշը որպես հիվանդություն
Քրոնիկ հոգնածության համախտանիշը որպես հիվանդություն

Այս հիվանդությանը թե՛ մերօրյա քաղաքակրթության հետևանք և թե՛ տեխնիկական առաջընթացի տխրահռչակ ''ձեռքբերում'' են անվանում։ Այն սկսվում է աննկատ, զարգանում աստիճանաբար և դժվարությամբ է ախտորոշվում...

Ֆարմացևտ պրակտիկ 4-5.2007 (4-5)

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ